donderdag 14 april 2016

64 Keer alleluia en 3 keer een 10

Eigenlijk was ik niet van plan deze column, die ik gisteravond schreef als opdracht voor mijn cursus Blogs en columns schrijven, hier ook te plaatsen. Maar ik kreeg vandaag de beoordeling, en het is mijn eerste 10. Toch leuk. Het is overigens de derde 10 die ik voor het stuk Alleluia krijg. Als koor kregen we een 10 voor de uitvoering op het concours in 1988. En ik kreeg een 10 voor de muziektoets die ik niet maakte. Ik had mij ziek gemeld op school omdat ik mijn stem een beetje kwijt was de dag voor het concours en de dag zelf. Mijn muziekleraar was de broer van onze dirigente en ook hij was op het concours aanwezig met een koor. Hij vond het zingen een 10 waard en ik hoefde de toets niet in te halen. En nu dit....

Alleluia op m'n 15e


“Dag Yvonne, met Co Jongsma, je kent me misschien nog wel van de Kindercantorij.” Uhm… ja, natuurlijk kende ik haar nog. De dirigente van het kinderkoor waar ik een paar jaar had gezongen. Toen zij stopte en er een andere dirigent kwam, was de lol eraf. Ik hield het, net als steeds meer anderen, al snel voor gezien. Niet veel later waren er nog 5 leden over en werd het hele koortje opgedoekt.
En nu had ik, 15 jaar oud inmiddels, de dirigente van dat kinderkoor aan de telefoon. Ze vertelde me dat ze nog steeds de Jongerencantorij leidde, een koor waar ik als lid van de Kindercantorij alleen maar in stille adoratie naar kon opkijken en luisteren, en dat ze op zoek waren naar een alt. Ze herinnerde zich mijn lage stem, en vroeg of ik zin had om eens mee te komen repeteren. Hoewel ik bijna niet durfde, zei ik ja.
De eerste repetities wist ik niet wat me overkwam. We zongen 4-stemmig, 5, 6, 7 en 8-stemmig soms. Wat was dit mooi, om deel te zijn van wat me vroeger zo geweldig leek! Niet lang nadat ik begon, gingen we repeteren voor het regionale concours. Twee stukken zouden we zingen: Tristis est anima mea van Kuhnau was het verplichte stuk voor onze afdeling, en Alleluia, van de Amerikaanse componist Randall Thompson was ons vrije werk. De tekst was niet indrukwekkend: 64 keer alleluia zongen wij alten. De muziek maakte het stuk tot wat het was. Het begon zo zacht als ik nog nooit had gezongen. Langzaam, langzaam bouwde het op. Met iedere zin werd het volume hoger, de spanning groter. In golven ging de melodie op en neer, soms in warme harmonie, soms in doordringende dissonanten, van mild geruststellend tot opzwepend en onheilspellend, om aan het eind weer tot rust te komen in zachte, langzame laagte.
Op het concours zongen we zoals we nog nooit gezongen hadden. We hadden het hoogste aantal punten dat er ooit gegeven was, kregen niet alleen de afdelingsbeker, maar ook de wisselbeker voor het hele concours en lieten die niet door een afgevaardigde op het podium ophalen, zoals de andere koren dat deden, maar haalden hem juichend met zijn allen binnen, alsof we een voetbalelftal waren dat de wereldbeker had gewonnen.
28 Jaar na het telefoontje van Co zit ik nog op hetzelfde koor, dat allang geen Jongerencantorij meer heet, maar met ons is meegegroeid naar Cantorij. Af en toe zingen we Alleluia nog, en nog altijd laat ik me meeslepen en tot rust brengen. Nog altijd herken ik het beginakkoord, weet ik tussen al die alleluia’s waar het forte wordt en waar piano, en waar fortissimo of pianississimo.

Als ik het stuk nu voor het eerst zou zingen, zou ik niet eens weten of ik het echt mooi zou vinden. Het is wel erg Amerikaans, erg overdreven emotioneel geschreven. Maar het stuk is in mijn ziel gaan zitten, en daar gaat het niet meer weg. Als ik bejaard ben, en ik hoor het beginakkoord, dan weet ik nog steeds de fis eruit te pikken en mijn partij krakerig mee te zingen.

woensdag 13 april 2016

Een ijsvogel... mijn dag kan niet meer stuk!

Toen ik 8 werd, of 10 of zo, kreeg ik van mijn broer voor mijn verjaardag een kleurplaat. Het was zo'n kleurplaat waar de in te kleuren delen wit waren en de rest van zwart vilt. Het voordeel daarvan was dat buiten de lijntjes kleuren ten enen male onmogelijk was. Bovendien sprongen de kleuren er tussen dat zwart lekker fel uit.
Op de kleurplaat stond een vogel. En het voorbeeld op de achterkant liet zien dat het een soort fantasievogel was, met felblauw en knetteroranje. De vogels die ik kende waren bruin en grijs en zwart en hooguit geel met een blauw of zwart petje. Mijn broer en mijn vader verzekerden mij dat dit geen fantasievogel was, maar een ijsvogel, en de ijsvogel bestaat echt, en heeft echt deze kleuren. Hoewel ik het nauwelijks durfde geloven vond ik het geweldig. Had ik normaal altijd een hekel aan kleurvoorbeelden (want je had echt NOOIT precies de goeie kleur olijfgroen of kaki zoals op het voorbeeld werd gebruikt, en niet precies goed is fout), deze keer probeerde ik het voorbeeld zo precies mogelijk na te kleuren, en het werd prachtig. De plaat heeft op mijn kamer gehangen tot hij zo vervaagd was dat de ijsvogel op een mus leek, de kleuren dan.

Ooit, wist ik toen al, ooit wilde ik de ijsvogel zien, in het echt. Dat die kans heel klein was besefte ik wel. Want de ijsvogel was zeldzaam en ik had geen idee waar ik moest zoeken.
Toen een paar jaar geleden een collega van me een ijsvogel had gespot en op de foto had gezet, werd mijn verlangen weer aangewakkerd. Het kan dus! En we wonen in een stukje van het land waar ze toch regelmatig gezien worden, dus mijn hoop groeide. Een paar bewuste pogingen liepen op niets uit en ik vermoedde dat het een kwestie van puur geluk zou zijn.

En dat geluk, dat had ik vanochtend. Ik was eigenlijk van plan om te gaan hardlopen, maar toen ik de gordijnen open deed en zag hoe mooi het licht was, de laagstaande zon die door de mist probeerde te prikken, vond ik dat mijn camera mee moest. Nou stelt dat hele hardlopen van mijn sowieso al niet zoveel voor, en met een camera om mijn nek leek het me helemaal ondoenlijk. Dus toen de kinders naar school waren, stapte ik op de fiets, zette hem bij het riviertje hier in de buurt en ging wandelen. Het was prachtig en heerlijk. Niet te koud, maar nog lekker fris en ik maakte prachtige foto's. Wel constateerde ik dat ik daarmee niet eindeloos door kon gaan, want de accu was niet helemaal opgeladen en raakte redelijk vlot leeg. Ik werd een beetje zuinig met de energie en maakte alleen nog een foto als het een heel mooi plaatje zou worden.

En toen ineens zag ik hem. Een langsflitsend bommetje blauw-met-oranje. Wat minder snel dan ik had verwacht, de bijnaam blauwe flits deed me vermoeden dat het een kunst was om hem meer dan snel vanuit je ooghoeken te spotten, om je vervolgens vertwijfeld af te vragen of het er nou echt eentje was of dat het slechts je door hoop gevoede verbeelding was, maar ik kon hem makkelijk volgen naar de plek waar hij op een tak ging zitten. Iets langzamer, en 1000 keer mooier dan ik had verwacht.

Een watervogelteller die hem ook had gezien wist me te vertellen dat dit het mannetje was, en samen ontdekten we waar het nest waarschijnlijk zat. De ijsvogel zat een poosje op een overhangende tak, precies zoals ze dat horen te doen.  Ik pakte mijn camera en maakte een foto, en nog eentje. En toen niet meer, want mijn accu was nu echt leeg.

Ik was van plan geweest een flinke wandeling te maken, maar na een half uur stond ik weer bij mijn fiets. Ik moest naar huis, accu net genoeg opladen om de foto's op de computer te krijgen. En hij staat erop! 't Is technisch gezien niet mijn beste foto ooit, maar mijn dag kan niet meer stuk. Ik heb mijn eerste ijsvogel gespot én vastgelegd en ik weet het zeker: het is geen fantasievogel, hij is hartstikke echt!



maandag 11 april 2016

Kaarten en handen

Ik kan best goed kaartlezen. In ons pretomtomse tijdperk zat ik met de grote kaart van Zuid-Noorwegen op schoot op de passagiersstoel in de auto en leidde ons welgemikt langs de prachtigste Noorse weggetjes. In Noorwegen is dat niet zo moeilijk trouwens, bijna alle weggetjes zijn mooi, maar ik wist dan ook nog meestal waar we waren op de kaart. De algemene aanname dat vrouwen niet goed zijn met kaartlezen en de kaart op de kop moeten houden als ze naar het zuiden reizen vind ik dan ook kolder.

Toch was ik een beetje verdwaald. Dat komt door mijn kaart. Ik had het eerst niet in de gaten, maar het drong langzaam tot me door. Of eigenlijk, ineens begreep ik het, nadat ik een poosje vertwijfeld om me heen had staan staren. Het ging over handen. Mijn handen die behoefte hadden aan crème, of olie, aan verzorging, maar dat niet kregen van mij. Ik begreep mezelf niet zo goed. Ik heb namelijk genoeg handencrème in huis om mijn hele lijf 3 keer mee in te smeren, waarom gebruikte ik het dan niet? En ineens wist ik het dus: Het komt door mijn kaart!

Ik leg het uit. Iedereen krijgt een kaart mee van huis. Daar staan de wegen en paden op die je in je jeugd hebt leren kennen. De weggetjes van normen en waarden, van wat leuk en interessant is, van hoe je met anderen omgaat, maar ook de bordjes verboden toegang en pas op, gevaarlijke kruising. Bij de ene persoon is die kaart wat uitgebreider dan bij de andere.
Mijn kaart... nou ja, dat was een beetje een flutkaart, om eerlijk te zijn. Er stonden weinig weggetjes op en ze waren nogal rechtlijnig. Veel paadjes die dood bleken te lopen en straten die ik achteraf bezien eigenlijk helemaal niet mooi vond. En weinig verbinding met kaarten van anderen.
't Is niet allemaal ellende hoor, er stonden ook prachtige wegen op! Van wandelingen in het bos en lol op het ijs, van heerlijk flexibel elke dag van de vakantie een braadworst omdat we daar gewoon zin in hebben en thuis eten we wel weer gezond, en van nooit, maar dan ook nooit, afval op straat gooien. Nog geen snoeppapiertje. En ergens, in een klein hoekje, een prachtig stukje vol mooie warme moederliefde en ouders die van elkaar houden en hun kinderen voorleven.

Gelukkig mag je naar hartenlust bijtekenen op de kaart die je meekrijgt van huis. Dat ben ik gaan doen, eerst aarzelend, maar met steeds meer plezier. Alleen, met mijn man, met mijn kinderen, met vriendinnen... Ik sla weggetjes in die me mooi lijken, teken paadjes over van anderen, loop stukjes samen op. Ik maak verbindingen, teken aan waar ik nog vaker naartoe wil en waar het minder leuk was. En ondertussen geniet ik met volle teugen van mijn weg, die geen snelweg is maar een bochtig hobbelpaadje met prachtige uitzichten. Na elke bocht ontdek je wat en als je goed om je heenkijkt, zie je dat alles gekleurd is.

Ik keek naar mijn handen en ineens wist ik het: Ik sta op een stukje kaart dat ik niet zelf getekend heb! Een stukje van vroeger. Een stukje waar mijn vader heeft bijgeschreven dat je handen verzorgen onzin is. Dat het belachelijk is om na het afwassen je handen in te smeren met rozencrème, het potje dat bij mijn oma, zijn schoonmoeder, boven het aanrecht in de kast stond. Ik hoor het hem zeggen en ineens herken ik zijn handschrift op mijn kaart. Het stuk dat hij getekend heeft is wel deel van mijn kaart. Ik kan het niet uitgummen, niet weghalen. En misschien wil ik dat ook wel helemaal niet. Het stuk hoort erbij. Ik zoek nieuwe weggetjes om bij te tekenen, maak verbindingen naar waar ik heen wil. Vraag vriendinnen wat zij doen met hun handen. Ik wiebel met een lieve vriendin met nog een veel fluttere kaart over een door ons samen net getekend paadje, een geitenpaadje nog, want zij blijkt hetzelfde probleem te hebben. Op afstand, maar toch samen en dicht bij elkaar, zorgen we voor onze handen en elkaar. En ons geitenpaadje wordt al een beetje duidelijker.

Vandaag is het 12 jaar geleden dat mijn vader overleed. Tot op het laatst heeft hij meegetekend aan mijn kaart, aan het eind als opa van mijn kinderen, dat waren prachtige paadjes waar ik met liefde op terugkijk. Veel van de wegen die hij tekende leken lang het enige juiste, of misschien wel het enig bestaande pad. Ondertussen ken ik de wegen op een veel grotere kaart en durf ik steeds meer mijn eigen weg te zoeken. En af en toe sta ik ineens op een stukje kaart dat ik niet zelf getekend heb. Dat geeft niet, als ik het maar herken, dan vind ik vanzelf de weg weer.